Tirupati Balaji Darshan

 

तिरुपती  दर्शन

 

तिरुपतीच्या दर्शनाला कोणाला जायचे नाही? प्रत्येक भाविकाला येथे जाण्याची इच्छा असतेच, तुम्हालाही पृथ्वीच्या या वैकुंठाला जाण्याची इच्छा असेल, जिथे भगवान विष्णू विराजमान आहेत असे मानले जाते. त्यामुळे श्री विष्णूचे दर्शन घेण्याची हीच उत्तम वेळ आहे. तसे तर तिरुपती धामचा प्रवास केव्हाही करता येतो. परंतु हिवाळा म्हणजेच डिसेंबर ते फेब्रुवारी हा सर्वोत्तम काळ मानला जातो. चला तर मग आपण पाहूया की तिरुपती धामला कसे जायचे आणि येथे आजूबाजूला आणखी कोणती ठिकाणे आहेत?

उत्सव

ब्राह्मोत्सवम, वैकुण्ठ एकादशी, रथ सप्तमी, दसरा हा येथील मुख्य उत्सव आहे.

देश	भारत
राज्य	आंध्रप्रदेश
जिल्हा	चित्तूर
स्थानिक नाव	वेंकटचलपति, श्रीनिवासु
स्थान	तिरुमला डोंगर, तिरुपती, चित्तूर, आंध्रप्रदेश, भारत
उन्नतन	८५३ मी (२,७९९ फूट)उन्नतन तळटिपा

 

तिरुपतीला जाण्यासाठी हे मार्ग माहित असले पाहिजेत

जर तुम्हाला तिरुपती बालाजीचे दर्शन घेण्यासाठी विमानाने जायचे असेल, तर येथून जवळचे विमानतळ रेनिगुंटा येथे आहे. इंडियन एअरलाइन्सची हैदराबाद, दिल्ली आणि तिरुपती दरम्यान दररोज थेट उड्डाणे आहेत. याशिवाय रेल्वेने प्रवास करायचा असेल तर येथील सर्वात जवळचे रेल्वे जंक्शन तिरुपती आहे. येथून बेंगळुरू, चेन्नई आणि हैदराबादसाठी नेहमीच गाड्या उपलब्ध असतात. तिरुपती जवळील शहरे ते रेनिगुंटा आणि गुडूर येथेही ट्रेन जातात. जर तुम्ही रस्ता मार्ग निवडत असाल, तर APSRTC बस राज्याच्या विविध भागातून तिरुपती आणि तिरुमला येथे नियमितपणे धावतात. TTD तिरुपती आणि तिरुमला दरम्यान मोफत बस सेवा देखील प्रदान करते. येथे टॅक्सीही उपलब्ध आहेत.

तिरुपती जवळील इतर ठिकाणे

श्रीवराहस्वामी मंदिर: तिरुमलाच्या उत्तरेला असलेले हे प्रसिद्ध मंदिर भगवान विष्णूचे अवतार वराहस्वामी यांना समर्पित आहे. असे मानले जाते की भगवान व्यंकटेश्वराने येथे आपला निवास केला होता.

श्रीपद्मावती समोवर मंदिर, तिरुचनूर: हे मंदिर श्रीपद्मावती, भगवान व्यंकटेश्वराची पत्नी आणि देवी लक्ष्मीचा अवतार यांना समर्पित आहे. असे मानले जाते की तिरुमला यात्रेकरूंचा प्रवास या मंदिरात गेल्याशिवाय पूर्ण होत नाही.

श्रीकपिलेश्‍वरस्वामी मंदिर : तिरुपतीपासून सुमारे ३ किमी अंतरावर तिरुमालाच्या पवित्र टेकड्यांच्या तळाशी असलेले एकमेव शिवमंदिर आहे, जिथे कपिला तीर्थम नावाचा धबधबा देखील आहे. या मंदिराला अलवर तीर्थम असेही म्हणतात.

श्रीकोदादरमस्वामी मंदिर : हे मंदिर तिरुपतीच्या मध्यभागी आहे. येथे सीता, राम आणि लक्ष्मण यांची पूजा केली जाते. हे मंदिर चोल राजाने दहाव्या शतकात बांधले होते. या मंदिराच्या समोरच अंजनेयस्वामींचे मंदिर आहे, जे श्री कोदादरमस्वामी मंदिराचे उपमंदिर आहे. उगादी आणि श्री रामनवमी हा सण येथे मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो.

श्री गोविंदराजस्वामी मंदिर: भगवान बालाजीचे ज्येष्ठ बंधू श्री गोविंदराजस्वामी यांना समर्पित हे मंदिर तिरुपतीचे मुख्य आकर्षण आहे.

श्रीकल्याण व्यंकटेश्वरस्वामी मंदिर, श्रीनिवास मंगापुरम : तिरुपतीपासून सुमारे १२ किमी अंतरावर असलेले हे मंदिर धार्मिक आणि पौराणिक महत्त्वामुळे मोठ्या संख्येने भाविकांना आकर्षित करते. असे मानले जाते की लग्नानंतर तिरुमला येथे जाण्यापूर्वी भगवान व्यंकटेश्वर आणि श्री पद्मावती यांनी येथे वास्तव्य केले होते.

पापनाशन तीर्थ : हे ठिकाण तिरुपतीपासून सुमारे ३ किमी अंतरावर आहे. हा एक जलप्रपात आहे, जिथे आंघोळीला विशेष महत्त्व आहे. याशिवाय मंदिरापासून २ किलोमीटर अंतरावर वैकुंठ तीर्थ नावाचा डोंगर आहे, तिथून वैकुंठ नावाची गुहा आहे. त्यातून नेहमीच थंडगार पाणी वाहत असते.

सप्तगिरी: आता तुम्ही तिरुपतीला गेल्यावर भगवान विष्णूची ७ मस्तकी मानल्या जाणाऱ्या सप्तगिरीला जायला विसरू नका. यातील एका पर्वतावर तिरुपतीचे मंदिर आहे. या ७ टेकड्यांना म्हणजेच सप्तगिरीला सप्तऋषी असेही म्हणतात. पहिली म्हणजे निलंदी. म्हणजे नील देवीचा पर्वत. असे मानले जाते की भक्तांनी दिलेले केस नील देवीने दत्तक घेतले आहेत. दुसरा नारायण पर्वत ज्याला नारायणद्री म्हणतात. तिसरा नंदीचा पर्वत, भोलेनाथाचे वाहन. ज्याला वृषभद्री म्हणतात. चौथा पर्वत भगवान वेंकटेश्वराचा पर्वत आहे, जो भगवान विष्णूचा अवतार आहे. त्याला व्यंकटाद्री म्हणतात. यानंतर पाचवा पर्वत गरुडाद्री आहे. हे भगवान विष्णूचे वाहन गरुड पर्वत आहे. सहावा पर्वत हनुमानाचा आहे त्याचे नाव आहे अंजनाद्री. सातवी आणि शेवटची सप्तगिरी म्हणजे शेषाद्री म्हणजेच शेषा पर्वत.

 

तिरुपतीमधील मंदिरे

श्री पद्मावती अम्मावरी मंदिर, तिरुचानूर (अलमेलुमंगपुरम) तिरुपतिशहरापासून सुमारे पाच किलोमीटर दूर अंतरावर आहे.असे म्हणतात की या मंदिराला दर्शनाशिवाय तिरुमलात् संपूर्ण मंदिराचे करावा लागतो.हे मंदिर भगवान वेंकटेश्वराच्या पत्नी पद्मावतीचे आहे. भगवान वेंकटेश्वर, विष्णूचा अवतार आणि पद्मावती स्वतः लक्ष्मीचे अंशअवतार मानला जातो .पद्मावती देवीचे मंदिर सर्वात महत्त्वाचे मानले जाते. मंदिरात विराजमान असलेल्या देवीच्या मूर्तीमध्ये पद्मावती देवी कमळांच्या आसनावर बसल्या आहेत, ज्यामध्ये तिचे दोन्ही हात कमळांच्या फुलांनी सजलेले आहेत.

वकुला देवी मंदिर, मातृप्रेमाचे प्रतीक म्हणून, तिच्या नावाचे एक मंदिर सुमारे ३०० वर्षांपूर्वी पेरूरुबांडा टेकडीवर बांधले गेले आहे, पेरूर हे गाव तिरुमला टेकड्यांपासून २७ किलोमीटर आणि तिरुपतीपासून १० किमी अंतरावर वकुला देवीचे मंदिर आहे,वकुला देवी भगवान वेंकटेश्वराची पालक आई आहेत. तिरुमला पौराणिकनुसार द्वापर युगात्, भगवान श्रीकृष्णाची (भगवान विष्णूचे अवतार) पालक यशोदा आई होती,श्रीकृष्णाचा विवाहात यशोदेला बोलवलं नव्हत .श्रीकृष्णानीं वचन दिले कि, "कलियुगात मी श्रीनिवास म्हणून अवतार घेईन. मी तुला शेषाद्री येथे भेटणार आहे. तुला वकुलादेवी म्हणून ओळखले जाईल आणि तेथे श्री वराहस्वामींची पूजा करावी लागेल. त्या अवतारात तुमची इच्छा पूर्ण होईल. मग तू माझा आणि पद्मावती कल्याण विवाहामध्ये उपस्थिता आहे .

वरदराज मंदिर,वरदराज स्वामी विष्णूचा अवतार, तिरुमाला वेंकटेश्वर मंदिरातील वरदराजा मंदिर आहे. मंदिर प्रवेश करताना मंदिर वेंदिवाकिलीच्या (चांदीच्या प्रवेशद्वाराच्या) डावीकडे, विमानप्रदक्षिणाममध्ये आहे. पश्चिमेला तोंड देऊन बसलेले आहेत.

योग नरसिंह मंदिर, हे एक उप-मंदिर आहे, सिंह विष्णूचा चौथा अवतार आहे. असे म्हटले जाते की हे मंदिर ईसवी १३३० - १३६० दरम्यान बांधले गेले आहे आणि मंदिरात प्रवेश करताना वेंदिवाकिली (चांदीच्या प्रवेशद्वारा)च्या उजवीकडे, विमानप्रदक्षिणम येथे आहे. देवता पश्चिम दिशेने बसून-ध्यान ध्यानात आहे.

भू-वराह स्वामी मंदिर, वराह हा विष्णूचा ३रा अवतार आहे. हे मंदिर श्री वेंकटेश्वर मंदिरापेक्षा जुने आहे. हे मंदिर पुष्करणी ह्या पवित्र जलकुंडाच्या उत्तरेकडील किनाऱ्यावर वसलेले आहे. परंपरेनुसार, मुख्य मंदिरात भगवान वेंकटेश्वरला नैवेद्य अर्पण करण्यापूर्वी तो भू-वराह स्वामींना अर्पण करतात. तसेच परंपरेनुसार, भक्तांना पहिले भू-वराह स्वामींचे दर्शन घेतले पाहिजे, मग वेंकटेश्वराचे.

गरुडमंथा मंदिर,विष्णूचे वाहन गरुडराज गरुड वैनतेय, भगवान वेंकटेश्वराचे वाहन गरुड, छोटे मंदिर, जया-विजयाच्या बंगारुवाकिली (सुवर्ण प्रवेशद्वार)च्या अगदी अगदी समोर आहे. हे उप-स्थळ गरुडमंडपमचा एक भाग आहे. गरुडमंथा देवता सहा फूट उंच आहे आणि पश्चिमेकडे गर्भगृहात भगवान वेंकटेश्वराकडे पहात आहे.